Iran Samin

نقش و نگارهای حیاط خانه زینت خانوم – روستای صلخ

ناهار در خنکای سایه خانه محلی سِرو شد. زیر سایه‌بانی که در گوشه دیگری از حیاط بنا شده بود، چند زیرانداز پهن کردند و با قلیه ماهی بسیار لذیذی از ما پذیرایی کردند. و برنج محلی و برای دوستانی که ماهی خور نبودند جوجه کباب آوردند. کفش‌ها رو در آوردم و چهارزانو نشستم. هنوز همسفرانم رو به درستی نمی‌شناختم و سعی کردم به غر و لندها اهمیت ندم. برنامه سفر ما طبیعت‌گردی بود و بنا نبود در هتل‌های لاکچری گذران کنیم. بر خلاف چیزی که بر اساس ظاهر غذا در ذهنم ساخته بودم، طعم و مزه بسیار لذیذی رو تجربه کردم. حض کردم. دست زینت خانوم درد نکنه. عجب کدبانوهایی رو به کار گرفته بود.

بعد از ناهار کمی استراحت کردیم و من فرصت رو غنیمت دونستم که از گروه فاصله بگیرم و با زینت خانوم به صحبت بنشینم.

بانوی قهرمانی بود برای خودش. شیرزن روستای صلخ. برام چای آورد و با لهجه گرم جنوبی خودش رو معرفی کرد. با خنده گفت تحصیلاتم فوق پنجمه! پرسیدم حالا چرا فوق؟ خندید و گفت فقط تا پنجم خوندم. خجالت می‌کشم توی جمع شماها که همه دکتر و مهندسید بگم پنجم، به همین دلیل می‌گم فوق پنجم!

برام تعریف کرد که از کودکی با بعضی سخت‌گیری‌های مردان جنوبی مخالفت می‌کرده. می‌گفت من از ١١ سالگی‌ در روستای صلخ فعالیت اجتماعی داشتم، آن موقع کار تزریقات و پانسمان را یاد گرفتم و در روستا انجام می‌دادم، از ١٦ سالگی ماما بودم. در همون در ١٦ سالگی در حرکتی انقلابی، بُرقع سنتی را که همه زنان جزیره باید می‌پوشیدند از چهره برداشتم و بنابراین کلی حرف‌ و مشقت‌ تحمل کردم. آروم به جلو خم شد و با لحن آرومی گفت حتی کلی کتک خوردم ولی پای حرفم ایستادم.

 بعدها برای مبارزه با اعتیاد تلاش کردیم و توانستیم حدود ٧٠ نفر از اهالی را ترک بدهیم، در زمینه بهداشت محیط و بهداشت محل کار، کلرزنی آب آشامیدنی و... هم تلاش‌ها و فعالیت‌هایی کردم. علاوه بر این از حدود ٢٠ سال پیش با همراهی تعداد زیادی از خانم‌های روستا، تعاونی تولید و فروش صنایع دستی را در صلخ راه‌اندازی کردیم که گاهی آثار آنها را در نمایشگاه می‌فرختیم و بعضی وقت‌ها هم زن‌ها خودشان کالا‌به‌کالا محصولات را بین هم عوض می‌کردند و...؛ بعدها به‌دلیل اینکه من از روستا رفتم، آن تعاونی تعطیل شد و وقتی برگشتم تلاش کردم دوباره آن را احیا کنم، با این کار دختران و زنان جوان روستا مشغول به کار شدند و برای خودشان راه درآمدی پیدا کردند.

بعدها اما دیدم با این کار همه اهالی نمی‌توانند مشغول شوند و درآمد داشته باشند، به همین دلیل کار گردشگری را شروع کردیم که هرکسی که توانست و مایل بود بیاید وسط و بخشی از کار را بگیرد، برای مثال برخی از زنان روستا که خودشان هم سرپرست خانوار هستند اما سنشان بالاست و چشم‌هاشان نمی‌بیند که صنایع دستی درست کنند، به این فکر می‌کردیم که برای اینها چه کاری انجام دهیم، به همین دلیل به غیر از اتاق‌های خانه خودمان، در ٢٦ خانه روستا یک اتاق را برای اسکان گردشگران تجهیز 

کردیم، سرویس بهداشتی را استانداردسازی کردیم که این خانواده‌ها هم از این طریق مقداری درآمد داشته باشند. الان با همین امکانات می‌توانیم در یک شبانه‌روز از ١٥٠ نفر با اقامت، صبحانه، ناهار و شام پذیرایی کنیم.

تعریف کرد که ایده این کار از مراسم عروسی پسرش به ذهنش خطور کرده و او و خانواده‌اش بعد از بازگشت دوباره به روستای صلخ یک مراسم عروسی سنتی با حضور حدود ٢٠٠ میهمان از شهرهای مختلف ایران در روستا برگزار کردند، هنگام برگزاری مراسم، هرکدام از اهالی روستا تعدادی از میهمانان را اسکان دادند و همین نقطه شروعی شد برای ایده راه‌اندازی اقامتگاه روستایی گردشگری در صلخ.

طفلکی خیلی کار داشت و در تکاپو بود. دائما در رفت و آمد بود و به زبان محلی با زنان و مردان خونه صحبت می‌کرد و به نظرم تقسیم وظایف می‌کرد. هنوز ناهار ظهر از گلوی مبارک ما پایین نرفته بود که بساط شام رو مدیریت می‌کرد.

و اما در میان رفت و آمدهاش کتاب زیبایی رو به من هدیه داد به نام در گرگ و میش راه؛ تلاش مداوم زنی در جامعه بسته و مردسالار. چقدر لذت بردم وقتی دیدم یکی از مولفان این کتاب خودشه. زینت خانوم دریایی.

مشغول مطالعه یکی دو صفحه از کتاب بودم که لیدر جان سوت حرکت را نواختند و ما برای ادامه سفر عازم شدیم. رفتم که از زینت خانوم تشکر و خداحافظی کنم که به گرمی بدرقمون کرد و چندین بار تاکید کرد که شب زود برگردید که ما امشب اینجا مراسم "زار" رو برگزار می‌کنیم. زود بیاید که از دست ندید. به همین راحتی من رو برای مراسم شب که چیزی ازش نمیدونستم تشنه گذاشت و رفت.

سفرنامه قشم، بخش دوم